GIỚI THIỆU THÊM

  
 
 

TỰ CHỦ THỜI ĐẠI

Nhà Ngô

Email In PDF.

Nhà Ngô

 

Ngàn năm ách Bắc đã trôi

Ngô Quyền chính thức lên ngôi trị vì.

Cổ Loa là đất đô kì.

Ngài đặt quan chức, triều nghi rõ ràng

.

Định phục sắc cho các quan.

Chỉnh đốn chính trị hoàn toàn, một tay.

Chí muốn dựng nghiệp lâu dài.

Nhưng làm vua chỉ kéo dài sáu năm.

 

Năm Giáp Thìn (944),  ngài từ trần.

Bốn mươi bảy tuổi, trọn phần dương gian.

Ngô Quyền mất, nghiệp đứt ngang.

Do em vợ đoạt giang sang nắm quyền.

 

Dương Tam Kha

Email In PDF.

Dương Tam Kha

 

Sử xanh ghi rõ cớ duyên.

Ngô Quyền mất, ủy thác liền con trai.

Là Ngô Xương Ngập cho tay :

Dương Tam Kha, nhờ trong ngoài liệu lo.

 

Tam Kha là cậu, nhưng mà.

Tước quyền cháu, tự xưng là Bình Vương.

Xương Ngập trốn sang Trà Hương.

Nay là địa phận Hải Dương, rồi tìm :

 

Phạm Lệnh Công, thưa căn duyên.

Lệnh Công che chở, Ngập liền ẩn thân.

Tam Kha khi đó sai quân.

Lùng bắt Xương Ngập, tới phần Hải Dương.

 

Lệnh Công biết, lại dẫn đường,

Chỉ Xương Ngập, chốn thâm sơn lánh mình.

Xương Ngập thoát đám lùng binh.

Nên Tam Kha sợ sự sinh sau này.

 

Y bắt em Xương Ngập ngay.

Làm con nuôi, tên người này : Xương Văn.

Ít lâu sau nhiều người dân.

Thái Bình thôn ấy, nay phần Hà Tây.

 

Họ làm loạn ở đất này.

Tam Kha muốn dẹp, cho sai ba người.

Xương Văn, Dương Cát Lợi rồi.

Đỗ Cảnh Thạc, dẫn quân thời đi chung.

 

Đến Từ Liêm, Văn mưu cùng.

Hai tướng Lợi, Thạc ngược quân trở kì.

Về bắt Tam Kha. Phế đi.

Nhưng Văn không giết cậu vì tình. Xong.

 

Giáng xuống chức Trương Dương Công.

Xương Văn mọi việc đã xong, đoạn rồi.

Xưng Nam Tấn Vương, lên ngôi.

Sau rước Xương Ngập, cùng coi nước nhà.

 

Xương Ngập về, quyền chia ra.

Tới đây sử gọi là Hậu Ngô Vương.

Xương Ngập xưng Thiên Sách Vương.

Sau toan gạt Nam Tấn Vương nắm quyền !

 

Sự chưa thành, Ngập qui tiên.

Nam Sách Vương giờ nắm quyền một tay.

Ngặt vì nước ta lúc này.

Thổ hào nổi loạn trong ngoài, khắp nơi.

 

Tấn Vương chinh chiến cùng trời.

Tới năm Ất Dậu (965), đánh nơi Thái Bình.

Ông trúng tên phải  hy sinh.

Mười lăm năm trị, lúc bình Tam Kha.

 

Thời Ngô, nếu nói rõ ra.

Giặc loạn từ lúc Tam Kha nắm quyền.

Mỗi kẻ chiếm một vùng riêng.

Xưng Sứ Quân, rồi tranh quyền đánh nhau.

 

Gây cảnh nội loạn đớn đau.

Triều đình thì chẳng thể nào dẹp yên.

Ngay khi Tấn Vương qui tiên.

Con Thiên sách Vương nắm quyền lên thay.

 

Tức Ngô Xương Xí, người này.

Cũng đành cam chịu bó tay đứng nhìn.

Xương Xí thu đám tàn binh.

Về Thanh Hóa, nơi đóng binh : Bình Kiều.

 

Mười Hai Sứ Quân

Email In PDF.

Mười Hai Sứ Quân

(945-967)

Sứ Quân, thời này rất nhiều.

Mười Hai Sứ, loạn, tiêu điều nước ta.

Bỉ nhân xin điểm lược qua.

Nhưng địa danh, tạm ghi là thời nay !

 

Đất Thanh Hóa, do một tay.

Ngô Xương Xí, kéo về đây nắm quyền.

Trần Lãm, chiếm một tỉnh riêng.

Là Thái Bình, rồi tự quyền ở đây.

 

Nguyễn Khoan biết thời đã thay.

Chiếm tỉnh Vĩnh phúc, nhân đây xưng hùng.

Nguyễn Siêu, được thế vẫy vùng.

Riêng đất Hà Nội không tùng một ai.

 

Hà Tây đất  ấy chia hai.

Đỗ Cảnh Thạc, phía Thanh Oai riêng vùng.

Nửa còn lại kẻ tranh cùng.

Là Ngô Nhật Khánh, nửa vùng Hà Tây.

 

Bắc Ninh nhị tướng kém ai.

Lý Khuê định đất bên đây Thuận Thành.

Đất Tiên Du, rõ rành rành.

Có Nguyễn Thủ Tiệp nổi danh vùng này

 

Tỉnh Phú Thọ, có hai tay.

Kiều Thuận giữ nửa bên này sông Thao.

Bên Phù Ninh và Lâm Thao.

Kiều Công Hãn, rõ anh hào một phương.

 

Hưng Yên chia cắt hai đường.

Đất Văn Lâm có Lã Đường đoạt ngay.

Phạm Bạch Hổ, kẻ đua tài.

Đóng nơi Kim Động, phần hai tỉnh này.

 

Ngoài Mười Hai Sứ trên đây.

Nhiều thế lực khác, nổi đầy nước ta.

Hai mươi năm loạn can qua.

Đinh Bộ Lĩnh bình sơn hà một tay.

 

Đinh Bộ Lĩnh.

Email In PDF.

 

Đinh Bộ Lĩnh.

 

Đinh Bộ Lĩnh, bực kì tài.

Quê Hoa Lư Động, tỉnh nay : Ninh Bình.

Đinh Công Trứ là thân sinh.

Cụ là Thứ Sử đình huỳnh, đất ni :

 

Ở Châu Hoan, nhớ là khi :

Dương Đình Nghệ khởi, mất đi Ngô Quyền.

Đinh Công Trứ sớm qui tiên.

Bộ Lĩnh theo mẹ về miền thôn quê.

 

Cùng chăn trâu với trẻ quê.

Thường bày trận giả, chia bề đánh nhau.

Cờ xí thì bẻ bông lau.

Lũ trẻ sợ, bởi đứa nào cũng thua.

 

Chúng coi Bộ Lĩnh như vua.

Khoanh tay làm kiệu, rước đưa vua mình.

Lớn lên dĩnh dị, thông minh.

Dũng cảm, mưu lược, tánh tình thẳng ngay.

 

Cho nên dân chúng đó đây.

Đi theo ủng hộ mỗi ngày một đông.

Nhưng sau, do sự bất đồng,

Giữa ông và chú. Nên không sống cùng.

 

Lĩnh dẫn Đinh Liễn và quân.

Về cùng Trần Lãm, tức Trần Minh Công.

Minh Công biết Lĩnh thật lòng.

Người chí khí, nên giao ông binh quyền.

 

Minh Công khi  xuống cửu tuyền.

Lĩnh đem quân cả về miền Hoa Lư.

Biết thời, Lĩnh chẳng chần chừ.

Ông mộ hào kiệt khắp từ bốn phương.

 

Đất Hoa Lư, ông đường đường.

Một phương cát cứ, một phương xưng hùng.

Triều đình quyết chẳng sống chung.

Thời Hậu Ngô, hai kẻ cùng làm vương.

 

Thiên Sách và Nam Tấn Vương.

Đã đem quân tiến thẳng đường đến đây.

Nhưng không bình nổi đất này.

Khi nhà Ngô mất, nơi đây chuyển mình.

 

Đinh Bộ Lĩnh thống quân binh.

Bắt đầu đánh dẹp, tự bình giang sang.

Đánh Phạm Bạch Hổ buộc hàng.

Hạ Đỗ Cảnh Thạc, tiếng vang khắp trời.

 

Xua quân đánh dẹp từng nơi.

Đánh đâu thắng đó, quân thời tôn ông

Là Vạn Thắng Vương, đoạn  xong.

Xua quân đánh tiếp, trong vòng một năm

.

Ông dẹp tất cả sứ quân.

Sơn hà nhất thống, trọn phần một tay.

Mậu Thìn (968), chính thức lên ngai

Chọn đế hiệu, nên sử hay gọi là :

 

Đinh Tiên Hoàng đế, ngài đà.

Đặt lại quốc hiệu nước ta thuở này.

Là Đại Cồ Việt từ đây.

Đất Hoa Lư, chính nơi này : đế kinh.

 

Ngài chọn niên hiệu Thái Bình.

Xây cung điện, định phân minh phẩm hàm.

Cho quan văn võ đàng hoàng

Nguyễn Bặc thì được Tiên Hoàng sắc phong.

 

Lên tới chức Định Quốc Công.

Lê Hoàn : thập đạo tướng quân đường đường.

Đinh Liễn là Nam Việt Vương.

Xong ngài định rõ kỉ cương triều đình.

 

Nước ta coi như thới bình.

Nhưng Tiên Hoàng phòng sự sinh với Tàu.

Bởi nước họ đổi như sau :

Hết thời Ngũ Đại, nước Tàu tạm yên.

 

Khi Triệu Khuông Dận nắm quyền.

Lập ra nhà Tống, trị yên thế rồi.

Đất Quảng Châu, Tống quyết đòi.

Quảng Châu trước, Lưu Ẩn  coi đất này.

 

Lưu Ẩn mất, em lên thay.

Tức Lưu Cung, chiếm đất này xưng vương.

Lập nước Nam Hán một phương.

Nay Tống không chịu hai vương một trời.

 

Nhà Tống quyết chí đổi dời.

Họ sai Phan Mỹ đánh, thời được ngay.

Việc là vậy, nên bên đây.

Tiên Hoàng ngại Tống có ngày đánh qua.

 

Ngài sai sứ thông hai nhà.

Hai năm sau Tiên Hoàng đà lại sai.

Đinh Liễn là con ruột ngài.

Đem đồ phương vật sang ngay Tống triều.

 

Từ đây quan hệ đổi nhiều.

Nhà Tống sai sứ sang triều nước ta.

Họ phong Tiên Hoàng chức là :

Quận vương Giao Chỉ. Họ đà cũng phong :

 

An Nam Đô Hộ, song song.

Tĩnh Hải quân, tiết độ sứ, đồng thời ngay.

Cho Đinh Liễn, con trai ngài.

Thế là vậy nên lúc này về sau.

 

Ta giữ lệ cống sang Tàu.

Giờ xem sự thể ra sao nước nhà.

Chính trị, thuở ấy bên ta.

Dân quen lúc loạn, luật là bất tuân.

 

Tiên Hoàng nhất quyết trị trừng.

Ngài đặt nhiều luật trông chừng ghê xương.

Như nuôi hổ báo sau vườn.

Phía trước cung điện, đặt luôn vạc dầu.

 

Xong ngài hạ lệnh như sau.

‘‘Nếu ai phạm tội, nấu dầu quẳng vô.

Hoặc là cho hổ báo vồ.’’

Vì vậy tội phạm, cơ hồ trị yên.

 

Việc binh lính, ngài phân riêng.

Đạo quân, lữ, tốt, ngũ, liền chia ra.

Đạo bằng mười quân, tiếp là.

Quân bằng mười Lữ rồi đà lại lại phân.

 

Lữ thì gấp Tốt mười lần.

Tốt mười Ngũ, Ngũ mười quân. Vậy là :

Đạo có trăm ngàn người ta.

Và cứ số ấy, tính ra thuở này.

 

Tiên Hoàng nắm quân trong tay.

Một triệu người ! Số liệu này nhầm chăng ?

Bởi vì nói đúng ra rằng.

Lấy đâu lương thực, nuôi quân số  này ?

 

Cho nên nếu như nói ngay.

Quân khoảng mười vạn, số này họa chăng !

Việc truyền ngôi, sử ghi rằng.

Tiên Hoàng khi đó mười phần quyết sai.

 

Không cho con trưởng kế ngai.

Tức bỏ Đinh Liễn, rồi ngài lập ra :

Hạng Lang con út trong nhà.

Lên làm thái tử, bất hòa từ đây !

 

Bởi Đinh Liễn đã theo ngài.

Từ hàn vi, suốt những ngày chiến chinh.

Cho nên Đinh Liễn bất bình.

Cho người giết chết em mình Hạng Lang.

 

Nhà Đinh chưa hết bàng hoàng.

Cuối năm ấy, chuyện kinh hoàng xảy ra.

Tin Hoàng, Đinh Liễn đều đà.

Bị tên Đỗ Thích, bụng tà giết đi.

 

Cứ như lịch sử có ghi.

Đỗ Thích làm lại, ngủ thì nằm mơ.

Thấy trên trời có sao rơi.

Trúng vào mồm, nên hắn thời lại suy.

 

Thần nhân triệu hắn trị vì.

Cho nên định bụng thí đi Đinh Triều.

Một hôm, yến tiệc trong triều.

Tiên Hoàng say ngủ, hắn liều ra tay.

 

Giết ngài, Đinh Liễn chết ngay.

Triều thần biết, bắt tên này giết đi.

Tiên Hoàng đứt nghiệp trị vì.

Năm mươi sáu tuổi là khi qua đời.

 

Mười hai năm ở ngôi trời.

Ngài mất, Đinh Tuệ thời kế ngai.

Nhưng mà Đinh Tuệ lúc này.

Mới vừa sáu tuổi, mấy ai phục tùng !

 

Lê Hoàn- Nhà Tiền Lê

Email In PDF.

 

Lê Hoàn- Nhà Tiền Lê

Quyền về thập đạo tướng quân

Là Lê Hoàn, ông lại cùng tư thông.

Với Dương thái Hậu một lòng.

Nên khi nhiếp chính, thường ông lộng quyền.

 

 

Thấy vậy Nguyễn Bặc, Đinh Điền.

Cử binh đánh, nhưng trận tiền đều vong.

Lê Hoàn dẹp họ vừa xong.

Lại bên Tàu, Tống sinh lòng gian tham.

 

 

Thấy Tiên Hoàng  xuống suối vàng.

Tự quân ta nhỏ, chúng bàn với nhau.

Thừa thế dùng việc binh đao.

Lấy Đại Cồ Việt, nhập vào Bắc phương.

 

 

Chúng hội binh sát biên cương.

Lục, thủy đợi lệnh, hai đường sẽ sang.

Quân ta cấp báo Lê Hoàn

Đại quân nhà Tống sắp sang cõi bờ.

 

 

Lê Hoàn hành sự thay trời.

Ông cử Phạm Cự Lượng thời xuất quân.

Sắp khởi binh thế bừng bừng.

Cự Lượng nói với ba quân như vầy :

 

 

‘‘ Nay quân nghịch sắp vào đây.

Vua thì còn bé, lấy ai đâu mà.

Thưởng phạt cho bọn chúng ta.

Dẫu chúng mình gắng sức mà lập công.

 

 

Rồi thì ai biết, chi bằng.

Tôn thập đạo tướng quân lên trị vì.

Xong rồi hãy kéo quân đi !’’

Quân sĩ nghe vậy tức thì đồng thanh.

 

 

Hô vang vạn tuế rành rành.

Vân Nga thái hậu cũng nhanh tay mà.

Lấy áo Long Cổn đem ra.

Lê Hoàn được khoác, ông đà lên ngai.

 

 

Đinh Tuệ bị phế từ đây.

Nghiệp nhà Đinh đến lúc này dứt đi.

Về Lê Hoàn, sử có ghi.

Quê Thanh Liêm huyện, tỉnh thì Hồ Nam.

 

 

Thời Đinh ông giữ chức quan.

Thập đạo tướng quân, đường hoàng một tay.

Và khi ông đã lên ngai.

Xưng Đại Hành Hoàng Đế, hay gọi là :

 

 

Lê Đại Hành.  Niên hiệu là :

Thiên Phúc, Hưng Thống, sau là Ứng thiên.

Vừa lên ngôi phải lo liền.

Bởi quân nhà Tống sát biên giới nhà.

 

 

Đại Hành cho sứ đi qua :

Nhà Tống, nói Đinh Tuệ đà xin phong.

Đại Hành khi đó cũng mong.

Tống hoãn binh lại, nhưng không ích gì !

 

 

Vua Tống không nghe, bác đi.

Sai sứ sang trách, xong thì buộc thêm.

Rằng : ‘‘ Nhà Đinh đã tập truyền.

Ba đời. Vậy thống soái quyền ở tay.

 

 

Đinh Tuệ phải nắm chức này.

Lê Hoàn phó, bằng không thay như vầy.

Nếu Đinh Tuệ quá thơ ngây.

Không làm được thì phải thay người này.

 

 

Bắt luôn cả mẹ nó ngay.

Giải sang Tống, rồi lúc này sẽ phong.

Chức to quyền lớn cho ông’’.

Đại Hành biết Tống, nên không theo lời.

 

 

Ngài sai quân phòng khắp nơi.

Tống thấy vậy, chia quân thời kéo qua.

Vào năm Tân Tị (981), tháng ba.

Đại quân nhà Tống chia ra hai đường.

 

 

Hầu Nhân Bảo, Tôn Toàn Hưng.

Dẫn lục quân, còn Lưu Trừng  thủy quân.

Đại Hành thống lĩnh thủy quân.

Ra Bạch Đằng, đợi Lưu Trừng ở đây.

 

 

Khi Lưu Trừng đến nơi này.

Hai bên giáp chiến, thế gay vô cùng.

Đại Hành lệnh lui dần quân.

Do thủy quân Tống có phần mạnh hơn

.

Trên bờ, chúng vượt Lạng Sơn.

Tới Chi Lăng, giặc chẳng nhường một ai.

Đại Hành khi đó, cho sai.

Người trá hàng, dụ bọn này kéo đi.

 

 

Đến chỗ hiểm ta tức thì.

Bắt Hầu Nhân Bảo, giết đi tướng này.

Phục binh ta lại ra tay.

Chém quân nhà Tống, muôn thây ngập đồng.

 

 

Máu tuôn đỏ cả suối sông.

Bắt sống hai tướng lúc xông trận tiền.

Lưu Trừng hay ngược chiến thuyền.

Cùng thủy quân Tống, mạch liền chạy ngay

.

Quân ta đại thắng trận này.

Nhưng liệu thế khó chống dài, cự lâu.

Đại Hành sai sứ sang Tàu.

Trước trả hai tướng, còn sau xin thần.

 

 

Sẽ theo lệ cống hàng năm.

Vua Tống thuận rồi gác phần can qua.

Họ phong Đại Hành chức là :

Tiết Độ Sứ. Sau đó đà sắc phong.

 

 

Giao Chỉ Quận Vương, sau phong :

Nam Bình Vương, từ đó không tị hiềm.

Lịch sử lại có ghi thêm.

Là Sứ nhà Tống liền liền sang ta.

 

 

Đại Hành phụng chỉ, nhưng mà.

Không lạy. Nói dối là đau chân.

Vua Tống biết rõ mười phần.

Tuy nhiên bọn họ, dần dần lơ đi.

 

Đánh Chiêm Thành.

Email In PDF.

 

Đánh Chiêm Thành.


 

Việc đánh Chiêm, sử có ghi.

Lúc lên ngôi, Đại Hành thì có sai.

Sứ ta qua nước họ ngay.

Nhưng vua nước họ, lúc này bắt giam.

 

Đến khi phía Bắc đã an.

Đại Hành khi đó kéo sang Chiêm Thành.

Đánh hạ họ, chiếm kinh thành.

Chiêm Thành từ đó, chấp hành cống ta.

 

Việc Nước thời Tiền Lê

Email In PDF.

 

Việc Nước thời Tiền

 

             Việc trong nước Đại Hành đà.

Đặt luật lệ, luyện quân và sửa sang.

Thêm phần giúp của các quan.

Như Từ Mục, Ngô Tử An với là :

 

Phạm Cự Lượng, nên xem ra.

Trong triều mọi việc, tất là ổn yên.

Còn ngoài triều, loạn triền miên.

Đại Hành khi đó liền liền thân chinh.

 

Đi đánh giặc, tự cầm binh.

Nhiều kẻ phản nghịch, thất kinh qui hàng.

Bốn mươi chín động Hà Man.

Thuộc tỉnh Thanh Hóa, đã hàng dưới tay !

 

Việc xong, đã ổn sau này.

Lúc sáu lăm tuổi, là ngài mất đi.

Sau hai bốn năm trị vì.

Ngài định trước, Long Việt thì kế ngai.

 

Lê Trung Tông

Email In PDF.

 

Lê Trung Tông


 

Nhưng các hoàng tử lúc này.

Tương tàn trong bảy tháng dài tranh ngôi.

Đến khi Long Việt kế rồi.

Sau ba ngày thì, hỡi ơi, từ trần.

 

Do Long Đỉnh, sai tay chân.

Giết Long Việt chết, giành phần ngôi vương.

Mạng Long Việt bị tuyệt đường.

Lúc 23 tuổi, sử thường gọi ông

 

Tên khác là Lê Trung Tông.

                                                   Về Lê Long Đỉnh, mấy dòng lướt qua.

 

Lê Long Đỉnh.

Email In PDF.

Lê Long Đỉnh.

Kẻ này độc ác xem ra.

Không thua Trụ, Kiệt hơn là hoang dâm.

Làm vua cả thảy bốn năm.

Lúc 24 tuổi, xuống phần âm ti.

 

Còn sống dâm loạn kể chi.

Nên khi mắc bệnh rồi thì nằm luôn.

Đến buổi chầu, liệt trên giường.

Nên thường tục cứ gọi luôn : Ngọa triều.

 

Long Đỉnh khi mạng đã tiêu

Con thì còn bé nên triều thần tôn.

Lý Công Uẩn lên ngôi vương.

Cơ nghiệp nhà Lý mở đường từ đây.

 

Lý Công Uẩn- Nhà Lý

Email In PDF.

                    Lý Công Uẩn- Nhà Lý


Lý Công Uẩn, như sử ghi.

Người làng Cổ Pháp, tỉnh thì Bắc Ninh.

Không cha, chỉ mẹ một mình.

Sư Lý Khánh Văn thương tình nhận nuôi.

 

 

Từ ba tuổi đến thành người.

Công Uẩn hiếu học, lại thời thông minh.

Sau làm quan trong triều đình.

Quân điện tiền, nắm riêng mình một tay.

 

 

Sau còn thăng đến chức này :

Tả thân vệ điện tiền chỉ huy sứ, tay riêng mình !

Long Đỉnh mất, trong triều đình.

Đào Cam Mộc, rất  tức mình cho nên.

 

 

Cùng Sư vạn Hạnh đứng lên.

Tôn Lý Công Uẩn, lập nên Lý triều.

Công Uẩn khó thác đành chiều.

Lên ngôi như các quan triều đình mong.

 

 

Xưng là Lý Thái Tổ, xong.

Dời đô sang đất Thăng Long, thuở này

Tức là Hà Nội ngày nay.

Hoa Lư kinh đế giờ đây đổi thành :

 

 

Trường An Phủ, gắng nhớ rành.

Tên Thăng Long, thưa ngọn ngành như sau

 

 

Thành Thăng Long

Email In PDF.

 

        Thành Thăng Long

 

Thời Đường, giặc Bể, đánh vào.

Trương Bá Nghi cùng với Cao Chính Bình.

Xua binh đánh chúng thất kinh.

Sau khi giặc Bể đã bình, thì ông.

 

 

Trương Bá Nghi cho khởi công.

Xây La Thành để đề phòng giặc vô.

Khi Thái Tổ dựng cơ đồ.

Hoa Lư đất hẹp, đế đô lại dời.

 

 

Sang La Thành, lúc đến nơi.

Thái Tổ lấy cớ nằm mơ thấy Rồng.

Ngài đổi tên là Thăng Long.

                   Tình đầu là vậy, mấy dòng lướt qua !      

            

                                                                   XIN MỜI XEM TIẾP TRANG 2 

 
Trang 1 của 4
BẠN ĐANG XEM TRANG CHỦ TỰ CHỦ THỜI ĐẠI